Thẩm phán Bùi Hoàng Doanh (thứ 2 từ phải qua) trong phiên xử vụ án "Năm Cam và đồng bọn"	Phiên xử vụ án "Năm Cam và đồng bọn" tại TAND TP.HCM do thẩm phán Bùi Hoàng Doanh làm chủ tọa

Nghề của những kì thi

Để trở thành một thẩm phán, điều kiện chẳng đơn giản chút nào, nếu không muốn nói là rất “trần ai” ! Đầu tiên, bạn phải thi đậu đại học Luật và lấy được tấm bằng Cử nhân Luật hệ chính qui (trong tương lai, có thể phải là bằng cử nhân loại khá mới được chấp nhận). Sau đó, bạn phải trải qua kì thi tuyển vào ngành tòa án với hai nội dung viết và vấn đáp về các ngành luật dân sự, luật hình sự, luật kinh tế, luật hành chính và luật lao động để được làm thư kí tòa án. Bước này rất quan trọng, vì đây là khoảng thời gian để một cử nhân luật tiếp cận với hồ sơ vụ án, quan sát cách điều khiển phiên tòa và tập sự cách viết bản án. Thời gian làm thư kí lâu hay nhanh tùy thuộc vào khả năng riêng của từng người, thường từ 4 đến 6 năm, nhưng với những người giỏi, siêng năng thì thời gian có thể ngắn hơn rất nhiều.

Sau một thời gian làm tốt nhiệm vụ của mình, thư kí tòa án sẽ được đề cử thi vào Học viện Tư Pháp. Nội dung thi cũng với 5 môn luật trên nhưng đòi hỏi cao hơn, đó là giải quyết những tình huống giả định có thể xảy ra trong thực tế. Sau một năm “sôi kinh nấu sử” và vượt qua kì thi cuối khóa, bạn sẽ phải chờ thêm từ 6 đến 9 tháng để các cơ quan chức năng thẩm tra xem vị thẩm phán tương lai có vấn đề gì về đạo đức không, có bị thưa kiện gì không... Tính ra, muốn trở thành một thẩm phán bạn phải mất khoảng 10 năm tất bật với học hành, thi cử, làm việc, quan sát thực tế, rèn luyện đạo đức...

Thẩm phán là một nghề luôn đòi hỏi cái tâm muốn đem lại sự công bằng cho xã hội. Để đạt mục đích này, các bạn phải thường xuyên tiếp xúc với các hoạt động của xã hội, rèn luyện phẩm chất đạo đức. Bên cạnh đó, việc học tập từ trường lớp chính qui để có năng lực nghề nghiệp là hết sức cần thiết. Hiện nay, xã hội ta vẫn thiếu khá nhiều thẩm phán, có nơi thiếu hẳn 1/3 so với biên chế nên nhu cầu xã hội rất cần. Thẩm phán Vũ Phi Long (Phó Chánh án tòa hình sự - TAND TP.HCM)

Nghề của những trăn trở

Thông thường, một vụ án trước khi được đưa ra xét xử, chánh án tòa sẽ phân công thẩm phán làm chủ tọa cho từng phiên tòa cụ thể. Tùy theo vụ án mà thẩm phán sẽ có khoảng thời gian riêng để nghiên cứu theo đúng như luật định : án lớn thời gian có thể lên đến vài tháng, án nhỏ thì vài ngày... Cô Lưu Thị Hòa (thẩm phán TAND TP.HCM, cán bộ thỉnh giảng trường đại học Luật TP.HCM) đã có 17 năm làm thẩm phán ở tòa các cấp nói : “Thẩm phán cũng giống như một nhà xã hội học vậy, phải am tường mọi khía cạnh của cuộc sống, hiểu và cảm nhận được nỗi khổ đau của người khác thì mới có thể làm được công việc của mình. Người làm nghề thẩm phán phải luôn luôn tỉnh táo, bởi trong tay mình là tài sản, danh dự, tù tội, và cả tính mạng con người...”.

Những trăn trở của thẩm phán, có lẽ chỉ có người trong nghề mới thấm thía. “Có lần xử vụ án một bị cáo trẻ được sinh ra trong gia đình đàng hoàng, học hành tử tế nhưng bị bạn bè rủ rê mà trở thành đồng phạm trong một vụ mua bán ma túy, cô cứ day dứt mãi, nhưng cuối cùng vẫn tuyên phạt bị cáo 3 năm tù. Luật là thế, phải nghiêm minh và đúng người đúng tội...” - cô Hòa tâm sự. Vụ án nhỏ đã vậy, đối với những vụ án lớn mà mức án phải tuyên là kết liễu một mạng người, thẩm phán càng đắn đo, trăn trở gấp bội. Chứng kiến hình ảnh người nhà bị hại mang di ảnh, khăn tang... vào phòng xử hoặc người thân của bị cáo vật vã đau đớn vì lo sợ tòa tuyên án tử hình... các thẩm phán phải giữ được cái đầu lạnh để mọi phán quyết của mình không bị tác động bởi bất cứ hành động nào của phía bị hại lẫn phía bị cáo, kể cả những cám dỗ vật chất.

Hiện nay, mức lương của nghề thẩm phán vẫn còn thấp, nhưng điều đó không ngăn cản những người muốn góp phần đem lại công bằng cho xã hội, trừng trị kẻ có tội, răn đe, giáo dục mọi người sống, làm việc theo hiến pháp và pháp luật... đến với nghề “cầm cân nảy mực”. Thậm chí, họ còn thấy hạnh phúc với công việc “đau đầu nhức óc” của mình.

Thanh Nhã

Hàng năm, trường đại học Luật TP.HCM tổ chức thi tuyển sinh đại học hệ chính qui theo các đợt thi chung của Bộ GD - ĐT, với hai khối thi A và C. Chỉ tiêu tuyển sinh đại học hàng năm của trường khoảng 900 sinh viên. Sinh viên các khoa sau khi trải qua chương trình đào tạo 4 năm với khoảng 190 đơn vị học trình, thực tập cuối khóa và thi tốt nghiệp đều được cấp bằng cử nhân luật, ngành luật học. Tại TAND TP.HCM hiện nay có khoảng 110 thẩm phán đảm nhiệm xét xử ở các tòa khác nhau (dân sự, hình sự...). Học viện Tư Pháp nằm trong trường Cán Bộ số 159 Đinh Tiên Hoàng - Q. Bình Thạnh là nơi đào tạo thẩm phán cho thư kí tòa. (Nguồn: www.hcmulaw.edu.vn)