Tôi dí sát mắt vào cái mặt kính đồng hồ đầy vết trầy trụa, hơi nghiêng mình cho ánh trăng từ cửa sổ soi rõ những con số điện tử đang nhấp nháy. Bốn giờ sáng. Mọi người trong nhà chắc hẳn vẫn đang say sưa theo đuổi những giấc mơ đẹp. Không nghe tiếng gà gáy, thay vào đó là chuỗi âm thanh lạch cạch lẻ loi phát ra từ nhà bên. Có lẽ là cô gái láng giềng dậy sớm may đồ để kịp giao cho khách.

Tôi rời khỏi giường, một đoạn tre thừa quẹt vào chân đau điếng khiến tôi tỉnh ngủ hẳn. Trên cổ con ngựa sắt của tôi treo lủng lẳng bọc bánh tét. Hồi tối má bảo: "Tí nè, má bỏ bọc cho mày hai cái bánh tét ngày mai đi đường ăn nghe, nhớ lấy theo xà bông để giặt đồ đó". Tôi biết má lo cho tôi nên chỉ ậm ừ hỏi: "Bánh tét rẻ không má?" Má cười: "Cái thằng…tiết kiệm quá mai mốt còn xương với da!" Không biết má ngủ có ngon không. Cũng lạ. Má thường hay băn khoăn lo lắng thậm chí buồn nôn mỗi khi nhắc đến việc đi xe cộ đường xa. Cái bệnh say sóng và sợ xe đò như sợ cọp của tôi hẳn là do di truyền từ má.

Tôi nhanh chóng rửa mặt. Nghe lục đục, bà ngoại ngủ sau bếp thức dậy hỏi: "Thằng Tí hả? Mày đi xe đạp hay xe đò? Ấy dà, lấy tiền đi xe đò đi con ơi là con, đạp xe mệt thấy mồ tổ…" Bà ngoại mà nói là sẽ không có điểm dừng, tôi không lạ gì nên chỉ im lặng xách đồ, dắt xe ra, chào ngoại gọn lỏn "Con đi nghe ngoại" rồi "dzọt" lẹ.

Bữa đó đúng là một ngày đặc biệt.

Đó là ngày tôi đi lên thành phố Cần Thơ học đại học. Đoạn đường từ nhà tôi đến Cần Thơ phải theo quốc lộ 80 rồi rẻ sang quốc lộ 91, dài hơn 200 cây số. Những ai đi bằng xe đò hay xe gắn máy phải mất khoảng 6 tiếng đồng hồ. Nhưng tôi biết chắc là sẽ mất 15 tiếng nếu ai đó nổi máu giang hồ muốn thử sức mình bằng…xe đạp. Và chắc chắn là bữa đó tôi không đi bằng xe gắn máy hay xe đò rồi!

Khi tôi đang gò lưng đạp xe qua huyện Hòn Đất, một huyện nhỏ cách nhà tôi chừng 60 cây số, thì trời bất chợt đổ mưa rào rào như mưa đá. Rát mặt. Chao ôi, tôi lủi đại vào một mái hiên trú mưa, xém chút xíu là đâm sầm vào một ông cụ đang co ro đứng đó. Tôi bối rối xin lỗi cụ, chưa kịp định thần thì có ba cô gái trẻ mặc đồng phục thể dục (tôi đoán là nữ sinh cấp 3) cũng hối hả chạy vào cùng với một cô bán bánh chuối hấp. Ba cô gái tay cầm ba dĩa bánh chuối nhìn bộ mặt đỏ bừng của tôi (vì nắng chứ không hẳn vì áo thể dục mỏng gặp nước dính bết vào người các cô) và cái xe đạp cồng kềnh bị bọng với vẻ ái ngại. Rồi các cô chuyển tia nhìn không mấy thiện cảm sang ông cụ. Đó là một người dân tộc, da đen đủi, quần áo rách rưới, chiếc đòn gánh tre dựng sát bên cạnh cùng với hai cái giỏ lỉnh kỉnh chai lọ rỗng và vải cũ. Đôi mắt ông buồn buồn, môi run run và mái tóc bạc xác xơ vương những bụi nước li ti. Bỗng dưng tôi cảm thấy đau thắt trong dạ, cái đau mà tôi đã phải chịu đựng trong ngày tang lễ ông ngoại tôi năm trước.

Những cơn gió tạt vào lạnh buốt khiến miệng tôi nhạt thếch. Tôi gọi: "Chị ơi, làm cho em một dĩa bánh!" Rồi như sực nhớ đến ông cụ, tôi nói thêm: "Làm thêm cho em một dĩa nữa đi chị!" Ba cô gái nhìn tôi ngạc nhiên, chắc là các cô tưởng tôi háu ăn lắm. Tôi cầm dĩa bánh mời cụ, cụ hơi ngơ ngác ngỡ như người hoa mắt, nhưng rồi đón lấy dĩa bánh đưa lên ăn luôn quên cả cảm ơn. Tôi nhìn xuống đôi dép lào mỏng như lưỡi lam dính đầy bùn đất, biết là cụ đói lắm sau những chuyến đi dài. Đợi cụ ăn xong tôi hỏi: "Ông còn phải đi đến đâu?" Cụ trả lời, giọng nhỏ và lơ lớ: "Tui đi lại nhà thằng cháu ở trong ruộng gần đây nè. Tui đi hồi sáng đến giờ cũng mấy chục cây rồi, à… ờ… gần tới rồi, còn có bảy tám cây nữa hè…" Tôi tiếp lời: "Sao ông không đi xe cho đỡ mệt?" Cụ cười buồn không trả lời, nhìn ra màn mưa xa xăm. Tôi trả tiền bánh, cũng thôi không hỏi gì thêm nữa, chỉ có ba cô gái mở to những đôi mắt tuyệt đẹp tỏ vẻ tò mò như muốn biết cháu cụ là ai, nhưng rồi có lẽ như thấy không quan trọng nên lại tiếp tục vô tư cười đùa với nhau chờ mưa tạnh.

Khoảng nửa tiếng sau mưa dần ngớt hạt. Ba cô gái và cô bán bánh rời khỏi mái hiên ngay sau khi mưa tạnh hẳn. Ông cụ cũng chuẩn bị quang gánh lên đường. Tôi chợt muốn làm một điều gì đó giúp cụ, nhưng tôi lại không có nhiều tiền, mà cũng không thể chở ông đi được. Sực nhớ đến hai cái bánh tét má mua cho, tôi mở bọc cầm lấy một cái, mỉm cười với ông: "Con có hai cái bánh tét, ăn một mình không hết đâu, ông cầm lấy một cái để lát nữa ăn đi!" Cụ cảm ơn tôi, tay run run bỏ cái bánh vào giỏ, đứng nhìn tôi dắt xe ra đường. Tôi quay lại chào cụ rồi tiếp tục đạp xe hướng về thành phố Cần Thơ, trong lòng cảm thấy vô cùng thư thái và dễ chịu, như thể niềm vui nho nhỏ ấy đã quạt mát trái tim tôi, xoa dịu cái mệt khủng khiếp của tôi và biến thành cây dù che tôi khỏi cái hanh hao cuối mùa trên suốt quãng đường còn lại.

Bữa đó đối với tôi quả là một ngày đặc biệt!

Âu Tài Tiến (Cần Thơ)