Chúng ta hãy cùng theo chân các bạn học sinh trường THPT Tân Bình (Q.Tân Phú, TP.HCM) để khám phá vùng đất này nhé!

Công trình đầy sáng tạo

Qua lời kể của thuyết minh viên, các bạn ấy biết được địa đạo Phú Thọ Hòa, là một trong những mô hình chiến đấu của quân và dân nơi đây, trong những giai đoạn đầu tiên nhân dân miền Nam chống Pháp. Đây là một trong những công trình sáng tạo trong chiến tranh có vai trò rất quan trọng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Các bạn trẻ nghe thuyết minh viên nói về lịch sử địa đạo

Qua tìm hiểu các bạn học sinh còn biết được đạo Phú Thọ Hòa khởi công đào giữa năm 1947 và phục vụ cho chiến đấu chống Pháp trước cả địa đạo Củ Chi. Xuất phát từ một hầm cá nhân, với lợi thế cây cối um tùm và bụi rậm ban chỉ huy kháng chiến khu vực quyết định mở rộng địa đạo và chọn nơi đây là nơi ém quân cho các trận đánh lớn. Địa đạo được đào nằm trong bụi rậm, hoặc các mô đất và gò mối để khó phát hiện. Thật ngạc nhiên khi địa đạo được các chiến sĩ dùng cuốc chim khoét xuống lòng đất khoảng 3m và khoét sâu vào trong với chiều cao và chiều rộng khoảng 0,8m; con đường kéo dài từ 3m đến 4m thì dừng lại và tiếp tục chuyển hướng đào tiếp. Cùng hướng dẫn viên leo xuống địa đạo, các bạn ấy phát hiện địa đạo lúc nông, lúc sâu nhưng vẫn giữ khoảng cách giữa nóc hầm và mặt đất tối thiểu 2,5m, có đoạn hai tầng địa đạo chồng lên nhau, trong đó có đoạn nghi trang như ngõ cụt. Trung bình mỗi hầm có từ 3 đến 4 lỗ thông hơi và chứa khoảng 5 đến 7 người. Trước khi các bạn xuống hầm, hướng dẫn viên đã mở nắp hầm trước để không khí vào trong hầm cho các bạn tha hồ khám phá mà không bị ngạt thở.

Các bạn học sinh cùng nhau khám phá địa đạo

Hiện tại, địa đạo Phú Thọ Hòa có 3 hầm âm, trong đó có một hầm sử dụng làm phòng họp. Ngoài ra, dưới đáy hầm đào một đoạn nông, nhằm dẫn nước chảy vào chỗ trũng. Nhiều bạn còn phát hiện ra địa đạo Phú Thọ Hòa khác với địa đạo Củ Chi: không có nút chặn, mìn bẫy, bếp hoàng cầm…địa đạo chủ yếu tạo ra đường hầm, lúc ẩn, lúc hiện đánh địch.

Bạn Vi Thanh - lớp 10C3 trường THPT Tân Bình chia sẻ: “Tham quan địa đạo thật thú vị, mình biết được ngày xưa các chiến sĩ chúng ta đã chiến đấu như thế nào để có được hòa bình như hôm nay, và cũng hiểu rằng đào được những địa đạo như thế này không phải là chuyện đơn giản mà phải cần một sức mạnh tập thể quân và dân đồng lòng”.

Nơi ghi dấu những chiến công lừng lẫy

Các bạn học sinh hào hứng khi biết rằng địa đạo Phú Thọ Hòa là nơi cán bộ và lực lượng vũ trang bám đất, bám dân, nắm vững địa bàn hoạt động và ém quân, làm bàn đạp tiến công vào thành phố. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nơi đây từng nhiều lần là khởi điểm của những trận xuất kích gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề mà tiêu biểu là hai lần đánh vào kho bom Phú Thọ (lần đầu vào ngày 31-8-1952 và lần thứ hai vào ngày 1-6-1954), phá hủy hàng ngàn tấn bom đạn, đốt cháy hàng triệu lít xăng dầu…

Năm 1950, một đơn vị đặc công đã ém quân và xuất kích từ địa đạo đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất, gây kinh hoàng cho địch. Khi phát hiện địa đạo, địch đã nhiều lần mở những trận càn quét nhưng quân và dân nơi đây quyết tâm chiến đấu bảo vệ địa đạo đến cùng. Trong đó, cũng đã có không ít những người lính và dân đã ngã xuống, ngày nay khi ghé thăm các bạn có thể bắt gặp những hình ảnh của anh Trần Văn Kiên - Chủ nhiệm thôn bộ Việt Minh - hy sinh năm 1948, hai chiến sĩ Nguyễn Văn Ưng và Nguyễn Văn Bẩm bị địch tra tấn hết sức dã man, sau đó đày đi Côn Đảo năm 1948, vì quyết tâm bảo vệ địa đạo Phú Thọ Hòa. Nhiều bạn tỏ ra thích thú khi mình được đứng trên vùng đất anh hùng địa đạo Phú Thọ Hòa, nơi ghi dấu những chiến công lẫy lừng thế hệ cha anh. Không những thế các bạn còn tham gia làm vệ sinh tại khu di tích nữa đó!

Địa đạo Phú Thọ Hòa được đào liên tục suốt 6 tháng và có chiều dài 1km đường chim bay, từ ấp Lộc Hòa đến ấp Bình Long. Năm 1996, địa đạo Phú Thọ Hòa được Bộ Văn hóa - Thông tin, công nhận là di tích lịch sử quốc gia.

Cẩm Viên