Ai cũng rộn ràng, mỗi người một việc. Không khí Tết đã về nhộn nhịp ở cái chái bếp của làng bánh tét Hội Gia...

Một ngày 7.000 đòn bánh tét

Ở xóm bánh tét Hội Gia, Tiền Giang có vài chục nóc nhà nhưng gần nửa số ấy gắn bó với nghề làm bánh tét trên dưới 50 - 60 năm.

Tại nhà thôn nữ Nguyễn Thị Phượng không khí dường như nhộn nhịp hơn hẳn bởi đây là “lò” bánh tét có tiếng ở làng nghề này. Vào mùa cao điểm như mùa Tết, gia đình chị phải huy động nhiều cô gái khác trong làng đến phụ một tay.

Thường ngày, bánh tét từ Hội Gia theo chân những người bán lẻ đi khắp nơi từ miệt Vĩnh Long, Đồng Tháp đến Bình Dương và nhiều nhất là ở Sài Gòn. Một ngày, làng bánh tét này cho ra lò từ 3 đến 5 ngàn đòn bánh. Càng về cuối năm, nhiều người đến đặt bánh để biếu bà con họ hàng, cũng có người đặt để mang qua... Mỹ. Chỉ tay vào căn nhà mái lá ba gian tràn đầy bánh tét từ trên bộ ván gõ xuống cả nền nhà, gần như không còn lối đi, chị Phượng vui vẻ nói: “Thời điểm này vào mùa bánh Tết. Nhà làm ít cũng gói vài trăm đòn, nhà làm nhiều cho ra vài ngàn... Tính sơ một ngày như thế, những người thợ làng làm ra ít nhất cũng có đến 7 ngàn đòn bánh tét, 20 ngàn cái bánh ít. Vậy mà vẫn không đủ giao cho khách đó!”

Kim Chi một ngày gói được 600 đòn bánh tét

Nữ kiện tướng gói bánh tét

Làm bánh Tết cũng là dịp để các thôn nữ bên nhánh sông Bảo Định này thể hiện tài khéo của mình. Có bàn tay chai cứng vì ngày thường đi cấy lúa, có bàn tay thon hồng của những cô thiếu nữ xuân thì nhưng ai cũng thật khéo tay, nhanh nhẹn.

Đầu tiên là cắt lá chuối, phải đi vào lúc sáng sớm thì lá mới tươi, rồi rọc lá thành từng miếng vuông vức. Bánh tét phải gói bằng dây chuối thì khi nấu chín, nếp nở ra, dây lạt cũng nở theo, đòn bánh trông mới đầy đặn, đẹp mắt. Gói bánh cần nhanh nhẹn, khéo léo còn giai đoạn cột dây đòi hỏi những đôi tay khỏe mạnh. Phần việc này có ngay các cô 17, 18 tuổi của làng, sức “mười bảy bẻ gãy sừng trâu” mà!

Làng bánh tét Hội Gia nổi tiếng không chỉ ngon mà còn do gói đẹp. Chỉ cần nhìn cái bánh có thể đoán người gói khéo hay vụng. Có nhiều cô trong làng cần mẫn từ rạng sáng cho đến lúc gà gáy báo khuya, mà cái bánh nào cũng đều tay. Nữ kiện tướng gói bánh ở Hội Gia không hiếm nhưng có tiếng khéo tay và chăm nhất có thể kể đến thôn nữ Nguyễn Thị Kim Chi. Một ngày Chi làm ra 600 đòn bánh là chuyện bình thường! Hay cô bé Nguyễn Thị Thúy Phụng mới 16 tuổi, một buổi làm, một buổi đi học cũng gói được cỡ 300 - 400 đòn bánh.

Ngôi làng có 365 ngày Tết

Tại làng bánh tét truyền thống này, có rất nhiều lò làm bánh tét khá nổi tiếng như Bảy Tròn, Tám Trà... nhưng mọi người thường nhắc đến bà Năm Dẻn. Gói bánh đi bán từ thời con gái, đến nay đã 70 tuổi bà Năm vẫn gắn bó với nghề. “Làng bánh tét có từ hồi tui chưa ra đời lận, hồi xưa ít nhà làm, dần dần nhà này chỉ nhà kia, riết rồi cả làng ai cũng biết gói bánh tét hết trơn!”, bà Năm vừa trộn nếp vừa kể chuyện đời xưa.

Bàn tay của bà Năm Dẻn vẫn còn khéo lắm...

Đặc sản của làng là bánh tét lá cẩm có màu tím thủy chung, bánh tét ba màu nhân, bánh thập cẩm vừa đẹp mắt vừa nồng nàn, ngon đến khoanh cuối cùng. Bánh Hội Gia trở nên nổi tiếng. Khách hàng quen của làng mỗi lúc một đông, không chỉ ở địa phương mà tận các tỉnh khác... thường xuyên đặt bánh vào các dịp giỗ chạp, lễ lạc từ mấy chục năm nay nên cả làng phải làm bánh trọn năm. “Người ta chỉ ba ngày Tết nhưng dân làng bánh tét Hội Gia có đến 365 ngày Tết lận! Đó là chưa kể vào đúng ngày Tết thì đó là những ngày cực nhất trong năm, làm không kịp thở!”, cô thợ Thúy Phụng nói trong tiếng cười.

Xem các thôn nữ Hội Gia gói bánh, hai cánh tay nhịp nhàng như múa. Lúc nhẹ nhàng, khéo léo cho nếp vào tấm lá, lúc mạnh mẽ dứt khoát siết chặt sợi dây cuốn tròn đòn bánh... Thỉnh thoảng các cô cũng góp thêm chuyện đầu trên xóm dưới, tiếng cười rôm rả xua đi cái mệt. Những nồi bánh trên bếp than đỏ rực càng về khuya càng trở nên ấm áp đến lạ...

Bài, ảnh: L.C.BÌNH

Bánh tét vốn khá quen thuộc với người dân miền Nam, thế nhưng cách làm bánh tét thì không phải nơi nào cũng giống nhau. Nếu ở Sài Gòn bánh tét chỉ thuần túy dùng gạo nếp và đậu xanh thì xuống đến miền Tây bánh tét trở nên phong phú hơn với bánh tét ngũ sắc, bánh tét lá dứa, bánh tét gấc, bánh nhân đậu ngọt, bánh chay, bánh nhân chuối, bánh nhân thập cẩm... Mất 5 giờ để nấu bánh chín Theo lời những người lớn tuổi ở làng bánh tét Hội Gia, sở dĩ người ta gọi bánh này là bánh tét, là vì ngày trước bánh đã theo chân đoàn quân thần tốc của Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ, để tiết kiệm thời gian cho khâu nấu nướng, hỏa đầu quân nghĩ ra cách gói bánh tét quăng xuống ao nước trên đường đánh giặc, tới chừng muốn ăn thì lội xuống mà vớt lên, cái bánh vẫn dẻo và ngon. Binh lính chỉ việc dùng chính cọng dây cột bánh, quấn qua đòn bánh một vòng rồi siết hai đầu cọng dây, thì đòn bánh sẽ được tét (cắt) ra thành từng khoanh...