Bộ Y tế khuyến cáo một trong những tác nhân có thể lây truyền dịch tiêu chảy cấp thuộc loại khó kiểm soát là các tuyến tàu lửa Bắc - Nam. Bởi lẽ, hiện đa số tàu lửa đang hoạt động tại Việt Nam vẫn thải phân trực tiếp xuống các đường ray. Chỉ cần trên tàu có người nhiễm khuẩn tả đi “cầu tỏm” là khả năng nhiễm bệnh của những người ở gần hoặc tiếp cận khu vực đường ray, nhà ga hoàn toàn có thể xảy ra. Tuy nhiên, hầu hết những người này, trong đó có không ít các bạn tuổi tím vẫn còn thờ ơ với nguy cơ nhiễm bệnh này...

Hình art “chết người”

”Ngay trước nhà mình là đường ray. Ngoài việc khổ sở vì tiếng ồn, gia đình mình còn cực kỳ mệt mỏi vì chất thải do hành khách trên tàu trút xuống. Khi nắng, “hiện vật” bốc mùi hôi nồng nặc; lúc mưa lại tan ra, nhìn bẩn chết khiếp” - Khánh Trang (lớp 11 trường Nguyễn Hữu Huân - Q. Thủ Đức) ngao ngán cho biết. Là “thổ địa” ở khu vực đường ray trên đường Kha Vạn Cân, không ít lần Trang “hú hồn” khi thấy nhiều teen rủ nhau đến đây chụp hình làm album. Một lần, Trang rủ tôi “mai phục” để xem cảnh các “người mẫu” học trò tự tin tạo dáng. Hôm đó, từ nhà Trang nhìn ra, tôi chứng kiến nhóm bạn trường Nguyễn Du (Q.10) thực hiện đủ các động tác: người thì ngồi xổm, tay chống đất tạo vẻ bất cần đời; người lại bỏ cả giày dép, tung tăng chạy nhảy trên đường ray để diễn cảnh “lỡn mợn”... Với mong muốn có phông nền ấn tượng cho các tấm hình nghệ thuật, những người bạn này dường như bất chấp các “vật thể lạ” có thể khiến mình “dính” vô số loại vi trùng gây bệnh, trong đó không loại trừ phẩy khuẩn tả. Điều đáng nói là sau khi chụp hình xong, chẳng thấy ai rửa tay chân gì cả mà phóng thẳng đến gánh hàng rong gần đó, thản nhiên... “bốc lủm”.

Vô tư với “mìn”

Phân vương vãi khắp đường ray ở gần một nhà ga tại TP.HCM

Các “người mẫu” ơi, cẩn thận khi chụp hình ở đường ray!

Nhà ở gần khu vực đường ray trên đường Lê Văn Sĩ, thỉnh thoảng M (lớp 11 trường Hàn Thuyên - Q. Phú Nhuận) lại vô ý giẫm phải “mìn”. “Có lúc vì vội, mình lấy đại cục đá ven đường khều phân ra khỏi giày, nhưng sau đó lại... quên rửa tay. Bây giờ nghĩ lại mới thấy khi ấy mình “gan” quá, cũng may là chưa bị “dính” tả” - M tâm sự. Nhưng sự “hồn nhiên” của M vẫn còn thua xa Q (18 tuổi). Bữa nọ, tôi được cậu bạn dẫn đến nhà Q (ở khu vực đường ray gần đường Trần Hữu Trang) chơi. Đến nơi đúng lúc Q đang lăng xăng phụ gia đình bán quán nước. Lôi xềnh xệch cây nước đá về phía đường ray, Q tranh thủ vừa làm vừa “tám”. “Sao không chặt đá trong nhà mà ra chỗ mất vệ sinh này?” - Đáp lại thắc mắc của tôi, Q cho biết: “Nhà tớ chật cứng, có chỗ nào trống đâu!”. Quan sát chỗ Q chặt đá, không khó để nhận thấy xung quanh có khá nhiều dấu vết của phân khô; thậm chí cách đó vài mét còn có cả xác chuột chết. Thấy tôi tỏ vẻ ái ngại, Q trấn an: “Sợ gì chứ, “nó” dính cứng ngắc dưới nền đất rồi!” (?).Và cũng như nhiều hàng quán khác, nước đá chặt xong được Q nhúng vào xô nước để trôi đi đất cát. Xô nước này sau đó lại được tận dụng để rửa li. Không cần có kiến thức cao siêu cũng có thể hiểu vi khuẩn tả (nếu có) sẽ mặc nhiên chạy lòng vòng, và việc chúng “đáp” lại cơ thể của những “thượng đế” xấu số để gây bệnh chỉ là “chuyện nhỏ”.

Đường ray với chất thải ô nhiễm một bên và hàng quán một bên

”Mâm cơm” lộ thiên

Nhiều lần tôi cũng phát oải khi thấy người ta phơi cơm (để làm món cơm cháy chiên giòn) ngay trên đường ray, mặc cho cát bụi tấn công, ruồi nhặng bu kín và mùi hôi của chất thải bủa vây. Chốc chốc lại có vài chú chuột rình rập tìm cách thò “gót hồng” vào “mâm cơm” được bày hớ hênh giữa đường... Các teen thì cứ vô tư “nhóp nhép” mà không ngờ rằng món ăn yêu thích của mình có nguy cơ bị dịch bệnh “dòm ngó”...

Vừa qua, Sở Y tế, Trung tâm Y tế Dự phòng TP.HCM cùng UBND Q.3 đã phối hợp tiến hành kiểm tra việc giám sát dịch tả tại khu vực ga Hòa Hưng. Đoàn đã phân tích dịch tễ, tìm hiểu các yếu tố có khả năng lây bệnh nhằm ngăn chặn dịch có thể bùng phát. Chú Lê Trường Giang - Phó Giám đốc sở Y tế TP.HCM cho biết: “Ở ga Hòa Hưng, tại khu vực xử lí chất thải của tàu lửa vẫn còn tình trạng phân/nước tiểu chảy tràn ra mặt đường do các bồn chứa quá đầy. Đây là yếu tố có thể khiến dịch bệnh lây lan, nên ngành đường sắt cần hết sức lưu ý vấn đề này. Thời gian tới, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc giám sát, kiểm tra công tác vệ sinh khu vực nhà ga trên địa bàn TP.HCM nhằm hạn chế đến mức thấp nhất nguy cơ lây truyền dịch bệnh”.

Nỗi lòng người đi tàu

Do phần lớn hệ thống nhà vệ sinh của tàu lửa đều xả chất thải trực tiếp xuống đường ray nên khi sắp vào ga, nhân viên tàu thường thông báo hành khách hạn chế đi toa lét để tránh gây ô nhiễm. Vũ Khắc (19 tuổi, quê Hải Phòng, hiện làm thợ hồ ở một công trình xây dựng tại Q.12) tâm sự: “Dẫu biết rằng chất thải trên tàu sẽ “chạy” thẳng xuống đường, nên dù “tâm sự” lúc tàu đang chạy hay đã dừng lại cũng đều như nhau. Nhưng khi tàu dừng nghĩa là đã vào đến khu dân cư đông đúc nên mình thường cố đợi để đi nhà vệ sinh công cộng cố định”. Tuy nhiên, không như Khắc, vì lí do tế nhị nhiều người vẫn “tâm sự” vào giờ chót ngay trên tàu. Người viết đã từng chứng kiến tại ga Bình Triệu, tàu vừa dừng cũng là lúc chất thải tuôn ào ạt xuống mặt đường tạo nên cảnh tượng vô cùng nhếch nhác. Chú Xuân Minh, một lái tàu tuyến Bắc - Nam cho biết: “Gần đây, một số tuyến tàu lửa ở nước ta đã được lắp đặt hệ thống toa lét đúng chuẩn, không còn xả chất thải xuống đường làm mất vệ sinh nữa. Hi vọng thời gian tới tất cả tàu lửa đều được trang bị hệ thống này để ngăn ngừa dịch bệnh lây lan”.

HƯNG - THẢO - QUYÊN - Ảnh: NH - NT