Hầu hết, các bức Graffiti đó là “công trình” của những đêm lén lút canh chừng... các chú công an, dân phòng và người dân địa phương. Thời kì “bóng tối” ấy thật sự rất mệt mỏi. Nhưng bây giờ, mọi chuyện đã khác...

Đường đi của Graffiti Việt Nam

Ngày 31/12/2005 là một cột mốc của Graffiti Việt Nam khi Cung văn hóa hữu nghị Hà Nội tổ chức ngày hội Graffiti cho dân vẽ tranh tường của ba miền. Từ đó đến nay, hơn 20 nhóm Graffiti lần lượt ra đời và tập trung phần lớn ở hai thành phố lớn: Hà Nội có khoảng 5 - 6 nhóm, TP. HCM có 5 nhóm, còn khoảng 10 nhóm nằm rải rác ở các tỉnh thành khác. Hình thức sinh hoạt của các nhóm Graffiti hầu như đều giống nhau: lập nội qui riêng, sinh hoạt khá đều (trung bình, 1 đến 2 tuần/lần), đóng quĩ để mua dụng cụ, làm bài thu hoạch (chủ yếu vẽ Graffiti trên giấy)... để kiểm tra, hỗ trợ nhau về trình độ.

Graffiti Hà Nội phát triển sớm hơn, chuyên nghiệp hơn (đa số là sinh viên xuất thân từ trường Kiến trúc, Mĩ thuật) và được xem là đầu tàu cho Graffiti Việt. Nhóm Street Jockey, Evil days, Zappy 1988... là những nhóm tiêu biểu của Hà Nội. “SJ đã từng bước lớn lên dù chẳng dễ dàng chút nào. Thành viên trong nhóm đã từng bị “tóm”, bị phạt tiền, bị giam xe... Tất cả những thăng trầm mà SJ trải qua hầu như không ai biết.” Lâm, thành viên Street Jockey tâm sự. Nhưng đó là quá khứ, vì hiện giờ, các nhóm đã có thể “ngẩng cao đầu” đem bình xịt đi kiếm tiền tại các ngày hội của giới trẻ, tại các shop thời trang, quán cà phê với phong cách khá chuyên nghiệp.

Graffiti TP. HCM phát triển muộn hơn một tí, nhưng lại được xem là vùng đất màu mỡ cho Graffiti khi hầu hết các nhóm vẽ tường đều đang ở lứa tuổi học sinh (tuổi 13 đến 18). Nhóm được xem là “đàn anh” ở TP.HCM là nhóm G2 Crew thành lập hơn 1 năm nay. Các nhóm khác như: GraFoce, Swat Crew... thành lập khoảng nửa năm trở lại đây. Tuy chưa đạt đến trình độ cao như các nhóm Hà Nội nhưng các bạn tỏ ra khá tự tin và phát triển nhanh chóng, độc đáo, đa dạng về phong cách vẽ (free style, 3D style...)

Graffiti - nơi thể hiện cái tôi

M. Tuấn, thành viên G2, một trong những “tay” Graffiti đầu tiên của TP.HCM tâm sự: “Mình luyện thi Kiến trúc gần 2 năm nay. Khi bắt đầu vẽ, mình có tham khảo ý kiến của các anh chị nhà Kiến, Mĩ thuật, cũng không thấy ai biết hoặc quan tâm tranh tường. Hỏi thăm các thầy, các thầy cũng bảo đây là một loại hình nghệ thuật... con rơi của ngành mĩ thuật.” Có lẽ do không được thừa nhận, dân Graffiti thế giới hay Việt Namđều tự học trên mạng, học lẫn nhau là chính. Đức Lộc, nhóm GraForce, lớp 11 trường Nguyễn Du, Q.10 tâm sự: “Mình chưa được học cách pha, cách phối màu cũng như kĩ năng sơn xịt... và hầu như bạn bè mình cũng vậy. Tuy nhiên, từ những dạng chữ Graffiti đơn giản xấu thật xấu, mình tập vẽ riết, vẽ bằng cảm hứng, vẽ bằng ý tưởng của chính mình, bây giờ ai cũng bảo là rất có cá tính.”

Cái tôi trong Graffiti trẻ Việt Namcòn thể hiện qua phong cách của từng nhóm, từng cá nhân. Thành Diệp, lớp 11, trường Nguyễn Du, nhóm GraForce thích vẽ Graffiti theo trường phái Manga, bức tranh bạn vẽ một cô nàng tuổi teen ngồi bó gối ở nhà bạn mình dễ thương đến nỗi làm “rung động” luôn cả phụ huynh của bạn ấy. Thành Trí, lớp 10 trường dân lập An Đông, Q.5, thành viên nhóm Swat Crew vốn là anh chàng khá lãng mạn, khoe: “Mình thích đi theo phong cách siêu tưởng, điều này giúp cho người xem tha hồ bay bổng ý tưởng.” Đức Lộc, GraForce, lại yêu phong cách tag - style (chữ kí cá nhân) - anh chàng thường ngẫu hứng vẽ tên người thân rồi đem tặng họ. Lộc cho rằng: “Vẽ tên người không đơn giản. Bạn phải hiểu được tính cách, sở thích của họ mà có cách thể hiện mạnh mẽ, uyển chuyển hay bay bổng. Có vậy, người được vẽ tên sẽ nhìn thấy bản thân ngay khi nhận được bức vẽ đó.” Và từ cuối năm học này, Graffiti đang trở thành cơn sốt của học trò khi họ săn lùng những sản phẩm “Graffiti hóa” như áo, quần, nón, giày dép, cặp, CD... với giá khá cao (60.000 - 100.000 đồng) chỉ để khẳng định cá tính của mình.

Đã đến lúc “lộ diện”...

Qua rồi cái thời “chiến tranh nẩy lửa”, phát triển tự phát giữa các nhóm Graffiti trong nước, bây giờ họ đang ngồi lại với nhau tìm cách đưa Graffiti ra khỏi tình trạng “bị kì thị”. Đã thấy xuất hiện bóng dáng của các Graffiti qua phông nền sân khấu lễ hội Fanta dzui, Yamaha, lễ hội Hip - Hop tại Đầm Sen hôm 30/4... Đăng Thiện, nick Dolphin, admin của viethiphop nhấn mạnh: “Mình muốn sân chơi cho giới trẻ yêu Graffiti thật sự công khai chứ không phải vẽ quảng cáo, vẽ bậy vẽ bạ làm mất mĩ quan đô thị.” Nói là làm, các trang hip - hop của Việt Nam: www.viethiphop.com, www.s2hiphop.com... đã yêu cầu các nhóm tên tuổi vào cuộc “đào tạo” cho bạn bè yêu Graffiti miễn phí bằng cách post các bài học cơ bản, kinh nghiệm của dân mê vẽ lên mạng. G2 Crew với đại bản doanh riêng tại Trung tâm văn hóa Q.11 sẵn sàng đón nhận bất kì thành viên nào tham gia cùng Swat Crew và GraForce bắt tay nhau tổ chức một cuộc thi Graffiti để qui tụ những tay vẽ Graffiti riêng lẻ. Còn “B” Crew thì đang âm thầm tìm nhà tài trợ để có nơi cho dân Graffiti có thể tự do vung “bình xịt”.

”Tụi mình đến với Graffiti không phải là theo trào lưu nhất thời mà đó là đam mê, một đam mê sẽ được theo đuổi đến cùng.” Lời tâm sự... chắc nịch của một tay vẽ Graffiti đã nói lên tất cả.

THÚY VY - THU MAI

Thoạt tiên, những người dân da đen, sống trong những khu ổ chuột của Mỹ vẽ những dòng chữ, bức vẽ nguệch ngoạc thể hiện sự bức xúc về phân biệt chủng tộc, về cuộc sống, sự tranh giành quyền lực của những băng nhóm xã hội đen... Đến đầu thập niên 70, Graffiti bắt đầu phát triển, lan ra cả giới trẻ Mỹ và các nước châu Âu, đe dọa những bức tường... New York, Paris, Luân Đôn... Chính quyền các nước cấm đoán, phạt tiền... Tuy nhiên, đầu thập niên 90, sự trở lại của dòng nhạc hip-hop tiếp tục giúp cho Graffiti phát triển. Hiện nay, giới trẻ châu Á đang sống trong cơn sốt của những bức tranh tường. Và mặc dù chưa được một quốc gia nào trên thế giới công nhận là một loại hình nghệ thuật thực thụ, Graffiti vẫn là niềm đam mê của rất nhiều bạn trẻ.

Ý KIẾN

Khó có thể nói Graffiti là loại hình nghệ thuật hay không nghệ thuật, bởi vì những người tham gia vào sân chơi này thích thể hiện mình hơn là việc quan tâm đến tính nghệ thuật của tác phẩm.

Họa sĩ THANH TRÚC

Luật có qui định không?

Theo nghị định 150/2005 thì các hành vi làm bẩn, vẽ, viết lên tường nhà mà không được phép sẽ bị xử lí vi phạm hành chính văn minh đô thị, phạt từ 60 - 100 ngàn đồng.

Luật sư TRẦN TRUNG HIẾU (văn phòng luật sư Nguyễn Bính Châu, đường Nguyễn Thị Minh Khai, Q.3)

Tin vui cho Graffiti Sài Gòn: Theo nhóm “B” Crew, sắp tới, công ti S.O.C sẽ “tặng” những mảng tường rộng cho các nhóm Graffiti tha hồ sáng tác.