Thế nhưng, ít ai ngờ rằng, “hắn” là một trong những “kẻ gian” có khả năng lây lan dịch tiêu chảy cấp thuộc vào hàng nguy hiểm...

Nước đá = nước mương

Giữa trưa nắng chang chang, xưởng sản xuất và bán sĩ nước đá trên đường Tên Lửa (Q.Bình Tân) tấp nập người mua kẻ bán. Để khách không phải đợi lâu, anh thợ hối hả kéo sền sệt những cây nước đá dưới nền xi măng đen sì vương vãi đầy đất cát, rồi dùng cây dao rỉ sét chặt thành từng phần nhỏ để dễ vận chuyển. Sắm vai người mới vào nghề bán nước đá lẻ đang đợi người nhà đến phụ chở hàng về, tôi bước đến gần hầm lạnh ở phía bên trong xưởng để ngắm nghía như thể đang giết thời gian. Và nếu không tận mắt chứng kiến, có lẽ tôi khó thể ngờ rằng nước đá lại... kinh đến thế: Trên bề mặt khuôn đá phủ những mảng vàng trông chẳng khác gì... món tàu hủ nước đường. Thấy tôi tỏ vẻ nghi ngại, anh công nhân đứng gần đó vội trấn an: “Cái đó là do khuôn sắt rỉ ra, chỉ cần cạo phía trên là trắng tinh ngay ấy mà!”. Nhìn kĩ, tôi thấy tay cầm của hầu hết khuôn sắt đều đã mòn vẹt nên người ta phải dùng miếng giẻ lau quấn quanh để nắm cho chắc. “Làm thế để bớt lạnh à?” - tôi hỏi. Anh công nhân thản nhiên đáp: “Lạnh nỗi gì! Chỉ sợ mấy cái quai sắt mục rệu này gãy đột xuất, rồi quẹt vào tay là bị phong đòn gánh thôi!”.

Lõi của cây nước đá mới xuất xưởng này đóng lớp phèn vàng khè do được sản xuất từ nước giếng

 

Lấy lí do cần đi nhà vệ sinh, tôi vòng ra phía sau xưởng. Ở đây, ngay cạnh một đường mương nhỏ nhớt nhợt rong rêu là hệ thống giếng bơm dẫn nước vào từng khuôn đá. Anh thanh niên phụ trách công đoạn bơm nước liếng thoắng khoe nghề: “Trong hầm lạnh, khoảng cách giữa các khuôn đá là lớp dung môi có tác dụng dẫn nhiệt. Để đỡ mất công, tụi tui “chơi” luôn nước mương pha với muối hột là xong”. Rồi để giải thích rõ hơn điều mình vừa nói, anh thực hiện ngay thao tác truyền dung môi vào hầm lạnh. Tôi sững sờ khi thấy hỗn hợp nước mương + muối hột bắn tung tóe khắp nơi, “bay” cả vào từng khuôn đá. Đó là lí do vì sao nước đá của “bổn tiệm” được bán với giá rẻ rề (10.000 - 12.000/cây).

Bẩn như... nước đá tinh khiết

Khi rời xưởng, nước đá được chất lên xe ba gác hoặc xe gắn máy cũ để phân phối đi khắp nơi. Ghé vào một điểm bán nước đá lẻ trên đường Huỳnh Tấn Phát (đoạn gần cầu Phú Xuân), dễ dàng thấy những cây nước đá được chất ngay trên lề đường, rồi phủ hờ một lớp ny lông bên trên. Giống nơi sản xuất, cây dao chặt đá ở đây cũng loang lổ vết rỉ sét.

Gần đó, tiệm cà phê của một chị khá đông khách học trò. Nước đá được chị này chất vào thùng trông có vẻ lịch sự hơn, nhưng tuyệt nhiên không hề thấy chị rửa trước khi bán. Tôi gọi một li đá chanh, cẩn thận nhắc chị rửa nước đá thì bị “bộp” một câu choáng váng: “Cậu này khéo kĩ tính. Đá lạnh thế này thì vi trùng nào sống cho nỗi mà sợ!”. Chị nói thế vì không hiểu rằng trong nước đá cây có vô số tia nhỏ, và vi trùng có thể theo đó mà xâm nhập.

Quá “oải” với nước đá cây, tôi chỉ còn biết đặt niềm tin vào nước đá tinh khiết (loại viên nhỏ, tròn). Nhưng khi khám phá qui trình sản xuất loại đá này tại một xưởng trên đường Quốc lộ 13, tôi lại tiếp tục... “oải”. Thì ra ở đây, người ta “phù phép” đá cây thành đá tinh khiết bằng một loại máy cắt chuyên dụng. Sau đó, họ đóng gói rồi dán nhãn mác hẳn hoi thì đố “thượng đế” nào nghi ngờ ...

Nhiều người khi bị Tào Tháo rượt thường “đổ thừa” cho thức ăn, chứ ít ai nghĩ đến thủ phạm giấu mặt là nước đá. Thế nên, “hắn” cứ ngang nhiên tung hoành từ tiệm sang trọng đến quán bình dân. Mới đây, nước đá sản xuất từ nước không hợp vệ sinh vừa bị ngành y tế liệt vào danh sách những nguồn có thể lây lan dịch tiêu chảy cấp. Tụi mình cần cẩn thận hơn khi giải khát với nước đá, bạn nhé!

ANH TÚ

”Đầu năm 2008, Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM đã tiến hành kiểm tra hơn 100 cơ sở sản xuất nước đá tại 14 quận/ huyện. Kết quả, 90% cơ sở có quy trình rửa bao bì không đảm bảo vệ sinh; mặt bằng chật hẹp, không đạt yêu cầu. Trong đó, mẫu nước rửa bao bì của một cơ sở bị nhiễm vi khuẩn Coliform feacal (vi khuẩn từ phân người) cao gấp 400 lần tiêu chuẩn cho phép. Dịch tiêu chảy chủ yếu lây qua đường ăn uống. Vì thế, nếu có nhu cầu giải khát với nước đá, các em nên chọn những nơi bán thức uống đảm bảo vệ sinh như ở các siêu thị, tiệm có dán giấy phép An toàn vệ sinh thực phẩm do Sở Y tế TP.HCM cấp ...”. Chú NGUYỄN ĐẮC THỌ (Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Dự phòng TP.HCM) Chiều ngày 11/4, tại cuộc họp của Sở Y tế TP.HCM, chú Nguyễn Văn Châu(Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - ảnh) cho biết: “Sắp tới, Sở sẽ tăng cường kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm, giám sát nguồn nước sinh hoạt, diệt ruồi. Đặc biệt, việc kiểm tra các điểm kinh doanh thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể, hàng rong ... sẽ được đẩy mạnh. Bên cạnh đó, Sở sẽ kiên quyết xử lí mạnh các cơ sở sản xuất nước đá, nước đóng chai không đảm bảo vệ sinh”. Dịp này, chú Lê Trường Giang (Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM) thông báo thêm: Hiện thành phố đã chuẩn bị lượng thuốc Cloramin B đủ đáp ứng nhu cầu phòng chống dịch tiêu chảy cấp. Bất cứ người dân nào có nhu cầu khử khuẩn nguồn nước sinh hoạt đều có thể đến các trạm y tế để được cấp phát miễn phí và hướng dẫn cách sử dụng.