Một câu ngắn có thể nói lên rất nhiều tính cách của NSƯT Hồng Vân.

* Đang “ăn nên làm ra” với kịch, vì sao chị có ý định gầy dựng sân khấu cải lương ?

- NSƯT Hồng Vân: Tôi mê cải lương và rất thần tượng tài năng của nghệ sĩ Thanh Nga. Nghĩ ra chuyện để nghệ sĩ kịch nói hát cải lương, kết hợp hai loại hình này với nhau, tôi và các anh em hi vọng có thể thổi một làn gió mới vào cho cải lương. Nếu Ngao sò ốc hến chỉ có Thanh Thanh Tâm là nghệ sĩ cải lương thì sắp tới chúng tôi sẽ có thêm nhiều người: Thoại Mỹ, Thùy Trang, Thạch Thảo... lực lượng đông lên rồi đấy.

* Có thể nói sân khấu Phú Nhuận là nơi dành đất nhiều nhất cho người trẻ từ diễn viên, đạo diễn đến thiết kế sân khấu, vì sao chị có thể tin tưởng họ đến vậy?

- NSƯT Hồng Vân: Mỗi người có một nguyên tắc làm việc. Theo tôi, sự thanh xuân là yếu tố cần thiết không chỉ riêng trong sân khấu mà trong mọi lĩnh vực. Sự thanh xuân ấy có rất nhiều trong lớp trẻ, và vì thế mà tôi tạo hết điều kiện cho họ. Khi làm việc chung, biết khả năng của từng người mà tôi giao việc. Khi đã giao việc thì phải tin tưởng, có như thế các bạn mới làm tốt công việc của mình.

* Nhưng mọi người vẫn “kêu ca” về một thế hệ kế thừa cho sân khấu?

- NSƯT Hồng Vân: Có thể tôi quan niệm khác về sự kế thừa. Thế hệ của tôi có những khán giả riêng và các bạn trẻ có khán giả riêng. Hãy nhìn vào lớp khán giả của các diễn viên trẻ để biết họ có kế thừa được không? Tôi nghĩ cần phải tin vào các bạn trẻ. Chúng tôi trưởng thành cũng nhờ niềm tin từ các anh chị đi trước đấy thôi.

* Được biết một trong những lí do khiến chị thành lập sân khấu cũng từ... những người trẻ?

- NSƯT Hồng Vân: Quả có thế thật! Tôi nhớ lúc còn làm việc ở Kịch Sài Gòn, các bạn trẻ hầu như chỉ có những vai được gọi là “vai đẻ”, nghĩa là phải đẻ vai cho các bạn trẻ có đất diễn và còn phải đứng ra bảo lãnh với đạo diễn, với người quản lí sân khấu rằng các bạn sẽ diễn được. Có thể hơi ngẫu hứng nhưng chính điều đó thôi thúc tôi nghĩ đến một sân khấu của riêng mình. Và khi có cơ hội, tôi đã làm. Sau này cũng vậy, ngẫu hứng hay đúng hơn cảm xúc và cảm hứng chiếm 50% trong các quyết định của tôi.

* Là một diễn viên, đạo diễn rồi thành người quản lí sân khấu, điều hành một công ti, những việc đó được chị chuẩn bị từ trước?

- NSƯT Hồng Vân: Tất cả mọi việc cứ tuần tự diễn ra như nó phải thế, như bạn cập nhật thông tin mỗi ngày vậy. Bản thân tôi không thấy đột ngột vì khi là một diễn viên, tôi đã quan sát, tìm hiểu từ nhân vật cho đến hiệu ứng của khán giả và tập cho mình có một cái nhìn tổng quát. Làm công tác đạo diễn cũng khá gần với công việc của một người điều hành, cần hội đủ nhiều thứ từ tổng thể, cách sắp xếp hay cách tổ chức... Ví dụ thời kì ở sân khấu nhỏ 5B, đạo diễn được giao cho một số tiền để làm vở và anh không có lựa chọn nào ngoài việc phải xoay xở, sắp xếp làm sao để có hiệu quả sân khấu cao nhất và kinh phí thấp nhất.

* Một người phụ nữ làm công tác quản lí theo chị có những lợi thế gì?

- NSƯT Hồng Vân: Họ có thế mạnh hơn nam giới trong việc nhìn sâu vào những chi tiết. Có những điều rất nhỏ nhưng có một tác động quan trọng, đặc biệt khi bạn hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, làm việc với những người hơi đặc biệt một chút, không có qui tắc, không gạch đầu dòng... Sự nhạy cảm, tinh tế của phụ nữ giúp tôi biết cách xử lí chúng.

* Khi nhìn lại những điều mình đã làm, chị thấy thế nào?

- NSƯT Hồng Vân: Tôi hài lòng với những gì mình làm được, với những điều mình có, nhưng hài lòng không có nghĩa là đứng lại, là ngừng ước mơ đâu nhé!

* Có thể thấy tiêu chí của sân khấu Phú Nhuận lúc bắt đầu là... quẳng gánh lo đi vui sống, sân khấu dành cho gia đình, thiên về hài hước, còn bây giờ?

- NSƯT Hồng Vân: Nhiều người cho rằng sân khấu hài càng ngày càng dễ dãi. Nhưng muốn khắc phục một điều gì đó, bạn phải bắt tay vào làm, đúng không? Quá trình khắc phục sự dễ dãi cần phải có sự cộng hưởng của khán giả. Tôi nghĩ đã qua rồi thời điểm mà người ta chỉ bán những gì mình có, hoặc chỉ bán những gì người mua cần. Bây giờ, người làm sân khấu nói riêng và các công việc khác nói chung phải biết đón đầu, chuẩn bị tung ra cái mà người mua sắp cần - điều đó cũng khó như đón ý một cụ già vậy.

* Chị có day dứt không khi diễn-viên-Hồng-Vân chưa có những vai diễn ấn tượng mới?

- NSƯT Hồng Vân: Thẳng thắn mà nói, từ khi làm sân khấu, tôi đã không có một vai để đời theo đúng nghĩa của nó. Nhưng tôi không thể tham lam được, không thể cùng một lúc lại muốn có nhiều điều. Và cũng không thể làm việc nửa vời, chẳng lẽ mở một sân khấu, kêu gọi những người trẻ rồi những vai chính lại do mình đảm nhận sao? Sử dụng lớp trẻ là một cách tôi giữ gìn sự thanh xuân của mình rồi.

* Năm vừa qua chị đã dựng 6 vở nhưng không có một vai diễn nào dành cho chị?

- NSƯT Hồng Vân: Trước đây tôi vẫn diễn, nhưng chỉ là những vai nhỏ, ngoài lề. Riêng 6 vở diễn năm nay là có dụng ý. Tôi đang chuẩn bị kế hoạch để làm một việc phi thường: sinh một em bé. Theo tôi, đó là việc làm phi thường nhất!

* Chị nhận xét gì về câu nói của bạn bè: Hồng Vân là người làm những việc “phi thường” một cách bình thường?

- NSƯT Hồng Vân: Ghê quá. Tôi chỉ là một phụ nữ bình thường!

* Xin cám ơn chị về buổi trò chuyện này.

SƠN Ý