Nghìn lẻ chuyện vui buồn...

Chị bạn tôi là PTV ở một đài địa phương, có lần biên thư kể: sau khi cơ quan vừa phát thông báo tuyển DCT trên sóng, ngay lập tức một người hàng xóm dẫn cô con gái tuổi vừa tròn mười tám xinh tươi như mộng qua chơi, thẳng thắn và thành thực: cháu nó thi trượt đại học, chưa có việc gì làm, thôi thì nhờ cô kèm cặp cho thành PTV vậy (!). Nói thật mà cứ như… giả vờ. Bạn tôi thấy lòng buồn tênh, ngậm ngùi thương mình hai bằng cử nhân, bao năm cặm cụi luyện rèn vẫn thấy chưa trọn vẹn, thấy mình còn thiếu sót đủ bề, không ngờ lại có người nghĩ đơn giản như thế.

Được cái cô tú trượt vỏ chuối trong kỳ thi đại học đó rất xinh đẹp, ăn hình, xét kỹ thêm chất giọng cũng gọi là tàm tạm nên vẫn trúng tuyển. Thế nhưng, chỉ một thời gian ngắn sau đó, cô hầu như không có cơ hội xuất hiện trước ống kính. Nguyên nhân là vì cái tật hay... quên văn bản, hay... vấp lời khi dẫn. Cứ mỗi lần cô lên hình y như rằng các Kỹ thuật viên VTR lại một phen vất vả. Mà cũng mới chỉ tham gia dẫn "tĩnh", đọc off trong studio. Nói gì đến chuyện "ném" ra sân khấu lớn, hay truyền hình trực tiếp. Một người DCT thực thụ, làm chủ được sân khấu còn cần nhiều hơn thế nữa ngoài ưu điểm thanh sắc mà cô sở hữu, cho dù đó đã là điều nhiều người phải mơ ước.

Ở một đài địa phương khác. Trong khoá học ngắn, gọi là trao đổi kinh nghiệm nghiệp vụ cho các thí sinh dự thi tuyển PTV, DCT thì đúng hơn (dạo này, cùng với sự phát triển của các chương trình giao lưu, giải trí, hầu như đài nào cũng ở vào tình cảnh khan hiếm người dẫn nên tổ chức nhiều cuộc tuyển chọn cũng là điều dễ hiểu) vì cả giáo viên cũng phải thừa nhận mình chưa từng được học một cách bài bản về công việc này, tất cả đều là do kinh nghiệm thực tế mà nên, có hai câu hỏi được đưa ra để thảo luận: Một người DCT truyền hình cần những tố chất gì? Mỗi học viên một ý, một suy nghĩ. Đáp án cuối cùng như sau: Hình thức ưa nhìn, giọng nói truyền cảm, có trí tuệ, có bản lĩnh sân khấu, khả năng ứng xử tình huống tốt, có duyên và có văn hoá, biết tạo không khí, tạo hiệu ứng tình cảm cho người xem, nắm bắt văn bản nhanh, đối đáp linh hoạt, uyển chuyển, ý nhị, và hóm hỉnh... Vậy bạn đạt được bao nhiêu trong số các yêu cầu trên? Không một thí sinh nào đủ tự tin để trả lời.

Nghĩa là ngay bản thân những ứng viên tham gia kỳ thi tuyển chọn MC (lúc đó) cũng hiểu rằng mình không và sẽ không bao giờ có thể đáp ứng hết những yêu cầu mà khán giả, nghề nghiệp đòi hỏi ở một MC. Nhưng họ vẫn tham gia ứng thí. Có thể vì họ "điếc không sợ súng". Có thể trước đó, họ chưa được chuẩn bị hành trang, sự hiểu biết thật đầy đủ về công việc dễ dẫn đến sự nổi tiếng này. Thật ra nắm bắt bất kỳ cơ hội nào để đạt được ước mơ là điều đáng trân trọng, ở bất kỳ ai. Nhưng nếu không có ý thức sàng lọc đúng mức, xứng đáng với cái nghề vừa đòi hỏi phẩm chất báo chí vừa cần thiết những kỹ năng diễn xuất, sáng tạo thì những cuộc thi tuyển MC vẫn được tổ chức thường xuyên, khi ở cấp đài, khi ở cấp chương trình chuyên mục sẽ chỉ đem đến kết quả không như ý muốn. Người làm nghề đau lòng. Khán giả thì thêm một lần thắc thỏm, rồi thất vọng.

Yêu mến và phủ nhận, bao dung và đòi hỏi - xưa nay vẫn là những tình cảm trộn lẫn, khó rạch ròi của công chúng đối với các MC. Cũng có thể xem đó là "cửa thác Vũ Môn" thử thách bản lĩnh và tinh thần sáng tạo không ngưng nghỉ của chính những MC truyền hình ngày lại ngày nổi bật và âm thầm làm một người bạn nhỏ nơi góc nhà, làm một cô dâu mới của trăm nghìn họ.

Nỗi lòng ai có qua cầu mới hay

Sự ra đời của những chương trình trò chơi (gameshow) hấp dẫn, hoành tráng; những chương trình trò chuyện gặp gỡ (talkshow) dung dị và sâu lắng chất cuộc sống; bên cạnh các bản tin thời sự (new) được truyền hình trực tiếp nóng hơn, chân thực và hiện đại hơn đã dẫn đến một điều tất yếu là sự xuất hiện ngày càng nhiều, ngày càng thuyết phục của người DCT nồng nhiệt và sắc bén, thay thế hình ảnh PTV "tròn vành rõ chữ" từng quen thuộc với khán giả màn ảnh nhỏ suốt một thời gian dài. Không chỉ làm người chắp nối các sự kiện, câu chữ mà với trí tuệ, cách ứng xử thông minh, linh hoạt, tính thân thiện gần gũi... nhiều người DCT được công chúng hâm mộ không kém gì nghệ sĩ. Ở TCTH, hầu như ngày nào cũng nhận được điện thoại, hay thư từ của khán giả gửi tới hỏi cách làm sao để có thể liên lạc với anh Q.M, chị V.A dạo này sao vắng bóng thế...

Ngược lại, sức hấp dẫn của sự nổi tiếng, cảm giác thăng hoa bay bổng khi đứng trước ống kính máy quay, nghĩa là đứng trước hàng triệu triệu người đã khiến DCT truyền hình trở thành một nghề được yêu chuộng hiện nay. Không ít bạn trẻ muốn thử sức mình trong lĩnh vực này. Chỉ cần nghe tin báo ở đâu tổ chức thi tuyển là ngay lập tức có hằng hằng sa số bản đăng ký gửi tới, đủ các lứa tuổi, bằng cấp. Trong những cuộc thi MC như thế, luôn có những chuyện cười ra nước mắt bởi sự ngây ngô, thiếu hẳn các kiến thức tối thiểu về kỹ năng nghề nghiệp của thí sinh mà đến bất kỳ đài nào cũng có cả một bộ sưu tập. DCT là một nghề không hề đơn giản. Thậm chí, nhiều cuốn sách viết về nghiệp vụ báo chí trên thế giới cũng khẳng định: tài năng hiếm hoi.

Điều đó giải thích một thực tế là tại sao hiện nay ở VTV cũng như ở tất cả các Đài địa phương, số lượng các BTV, PV tham gia DCT rất mỏng. Ngoại trừ những sự kiện lớn, phục vụ nhiệm vụ chính trị, phần đa các chương trình khác đều phải nhờ đến đội ngũ CTV, thiếu tính gắn bó lâu dài, nói cách khác là ảnh hưởng đến sự đầu tư cho tương lai. Ngay trong lực lượng này, những gương mặt được đánh giá cao, và chinh phục khán giả hoàn toàn lại càng ít. Thậm chí đếm trên đầu ngón tay. Chính vì thế, họ phải đảm đương nhiều chương trình, dần dần không tránh khỏi sự nhàm chán. Nhiều MC tên tuổi ở VTV bây giờ cũng đã phải tính đến chuyện "tiết kiệm hình ảnh" là vì vậy.

Đây thực sự là vấn đề đáng quan ngại, không riêng gì các đài địa phương bấy lâu nay vốn đã phải "báo động" không có người DCT nếu như một trong những gương mặt cốt cán gặp "sự cố" dễ gặp nhất trong cuộc sống: ốm. Lại tính chuyện "bóc ngắn", mời người ngoài "lấp chỗ trống". Nhưng giải pháp đó cũng chỉ mang tính tạm thời, ấy là chưa nói đến chuyện kinh nghiệm "tác chiến" khi lên hình của CTV yếu hơn hẳn so với người nhà đài. Nhỏ nhất như vị trí MC đứng trên sân khấu, mắt đón ống kính máy quay như thế nào để có thể nhìn thẳng vào khán giả, chẳng hạn.

Theo  VTV