Thông tin nóng sốt mà Ban Vận động thành lập Hiệp hội Quyền sao chép Việt Nam (VIETPRO) vừa công bố ngay lập tức khiến cộng đồng teen mình, những người "chuyên trị" các dạng tài liệu photocopy bỗng xôn xao...

Có những teen photocopy theo "trào lưu"...

Đó là bạn Tấn Đạt (tân sinh viên trường ĐH Tôn Đức Thắng TP.HCM) với đống sách vở luyện thi ĐH cũ mà trong đó tài liệu photocopy chiếm hơn hai phần ba. Đạt giải thích: "Hễ nghe ai giới thiệu cuốn sách nào hay là mình photo luôn cho chắc, khi nào rảnh lấy ra tham khảo". Và kết quả của lời hẹn "khi nào rảnh" của anh chàng là sau một năm học tập, có nhiều cuốn tài liệu vẫn còn mới tinh tươm vì chủ nhân chưa hề đụng đến. Cũng giống như Tấn Đạt, nhiều teen hiện nay, nhất là những teen cuối cấp, đang hô to câu khẩu hiệu là lạ: "Người người photo, nhà nhà photo!"

Dạo một vòng quanh các hàng photocopy khu vực trường học, bạn sẽ thấy rõ trào lưu "kì cục" này đang "hút" teen mình đến cỡ nào. Cô Cẩm Hồng, phụ trách phòng photocopy của trường THPT Hoàng Hoa Thám (Q.Bình Thạnh, TP.HCM) cho biết: "Giờ chơi nào cũng có khá nhiều bạn chạy xuống phòng photocopy". Teen chủ yếu in sao tài liệu các môn Toán, Văn, Anh, Hóa... Có nhiều teen còn xem photocopy như một cách hỗ trợ... cho sự lười biếng của mình: "Đi học không cần chép bài, cứ mượn tập mấy đứa siêng học đem đi photo là có sẵn bài mang về nhà rồi" - T. T khoe.

Những năm học phổ thông tại Mỹ, Australia, mình thấy thái độ của teen ở đây về photocopy tài liệu học tập rất đáng để...suy nghĩ. Khi cần, các bạn ấy sẽ mượn, đem về ghi lại vì họ suy nghĩ việc sở hữu quyển sách không quan trọng bằng sở hữu kiến thức có được từ những cuốn sách đó. Lâm Yến Trân (cựu du học sinh tại Mỹ, Australia)

Ngọc Châu (lớp 12 trường THPT Nguyễn Khuyến) còn dự báo: "Với phương pháp học hiện đại như hiện nay, thầy cô không "đọc cho teen chép" như trước nữa, nên những bạn không tự tin với những ghi chép của mình sẽ phải chạy vạy khắp nơi, photocopy đủ thứ tài liệu... cho chắc ăn!". Có teen còn lén bê nguyên nội dung bài giảng Powerpoint của cô về chia sẻ cho cả lớp.

Hiện tượng photo sách, truyện cũng không chịu kém cạnh. Những quyển sách "nóng" và đắt tiền thường được các nhóm chơi thân hùn tiền nhau mua một bản chính, rồi từ đó sao ra rất nhiều bản phụ khác. Ngòai ra, một số nhóm teen còn nghĩ ra cách kinh doanh khá kì cục: photo sách tiếng Anh xịn rồi bán ra với giá rẻ hơn (Siêu lợi nhuận nhưng chẳng văn minh tí nào!)

"Tội lỗi" hồn nhiên?

Đầu tiên, photo tài liệu, là bạn đang đối xử "không đẹp" với tác giả. Này nhé, bạn đầu tư bao nhiêu công sức để viết một xấp tài liệu ôn tập kĩ lưỡng, sạch đẹp, rồi đùng một cái, nhỏ bạn mượn photo, và hôm sau cả lớp đều có xấp tài liệu y hệt bạn, dù nhiều người chả bao giờ nghe giảng, chép bài cả, bạn có thấy ấm ức không? Nếu xét rộng hơn, copy sách chẳng hạn, có thể bạn đang vi phạm Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ, qui định về nhiệm vụ xin phép và trả tiền nhuận bút, thù lao cho chủ sở hữu quyền tác giả.

Thêm nữa, lạm dụng photocopy, có nghĩa là bạn đang đi ngược lại với trào lưu "green" mà cộng đồng teen văn minh trên toàn thế giới đang ra sức chung tay xây dựng. Này nhé, chỉ tính riêng tại TP.Hồ Chí Minh, mỗi ngày đã có đến 1.440 tấn giấy được thải ra trong khi việc tái chế chỉ có 25% từ các cô ve chai thu gom, còn lại 75% là chôn lấp chung với rác khác hoặc vùi lấp trong kênh rạch, cống thoát nước... Với 1 tấn giấy, người ta phải tiêu tốn đến 4.200 kWh điện, 32 tấn nước, chưa kể một diện tích rừng khổng lồ bị phá họai (nguồn từ Phòng quản lý chất thải Sở Tài nguyên môi trường). Thiên nhiên đang bị phá hoại khủng khiếp, từ những xấp giấy photocopy bỏ đi, tưởng chừng như vô hại.

Bạn là một greenager chính hiệu? Trước khi nghĩ đến những dự án môi trường cao xa, bạn hãy chịu khó cúi xuống nhặt lại mảnh giấy photo mình vừa thẳng tay vứt đi. Và nếu bạn bỏ được thói quen photocopy vô tội vạ của mình, bạn sẽ còn đáng khen gấp bội.

Thanh Hà và nhóm CTV Đức Toàn - Bảo Châu thực hiện

Bạn có hưởng ứng lời kêu gọi của Mực Tím - trở thành một photocopier văn minh? hoặc bạn có những suy nghĩ khác về thực trạng photoopy của teen? Hãy gửi email về congtacvienmuctim@gmail.com. Mực Tím đang chờ hồi âm của bạn!

Khi nào VIETPRO chính thức được thành lập, Hiệp hội sẽ kí hợp đồng với nhà trường để các em học sinh đóng một khoản tiền (nhỏ thôi) cho hoạt động photocopy. Số tiền ấy không phải là tiền bản quyền tác giả nhưng là một sự nhắc nhớ về công sức của tác giả viết nên tài liệu hoặc quyển sách ấy. Cô hi vọng rằng, 9x sẽ là người đi đầu trong "trào lưu" tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Cô Đoàn Thị Lam Luyến (thành viên Ban Vận động thành lập Hiệp hội Quyền sao chép Việt Nam)

Theo khảo sát 50 bạn học tại các trường: Đống Đa (HN), Lomonoxop (HN), Hùng Vương (Gia Lai), Lê Hồng Phong, Thực nghiệm sư phạm, Phổ thông Năng Khiếu, Nguyễn Hữu Cầu, Nguyễn Thượng Hiền, Nguyễn Công Trứ (TP.HCM)..., có đến 64% teen biết rất rõ rằng photo, kinh doanh bản sao sách là vi phạm công ước Berne, nhưng vẫn thản nhiên sử dụng sách photo; và có đến 31% sẽ vứt bỏ đống tài liệu photo khổng lồ đó ngay sau lần sử dụng đầu tiên. Đáng lo ngại là có đến 32% các bạn "hồn nhiên" tới mức không ý thức được hành động đó của mình gây ô nhiễm môi trường!